| پراکندگی گیاهان بیگانه ایران و سهم گیاهان مهاجم: مطالعه مروری |
| کد مقاله : 1048-THIWSC (R3) |
| نویسندگان |
|
سیما سهرابی *1، جاوید قرخلو2، اسکندر زند3 1موسسه تحقیقات برنج کشور 2دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان 3سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور |
| چکیده مقاله |
| گیاهان مهاجم، یکپارچگی اکوسیستمها را در سراسر جهان تهدید میکنند و نه تنها بر تنوع گونهای مناطق بومی، بلکه بر یکپارچگی بیولوژیکی آنها نیز تأثیر منفی دارند. نرخ افزایشی تعداد گیاهان بیگانه در ایران نشان دهنده تهدید گیاهان مهاجم و بیگانه برای زیست بوم کشور است. در این مطالعه آخرین اطلاعات مربوط به گیاهان بیگانه و توزیع آنها در ایران همراه با معرفی گونه مهم و پرخطر مورد بررسی قرار گرفته است. مطابق با آخرین بررسیها، 320 گونه بیگانه در کشور وجود دارد که 20 گونه از آنها در وضعیت تهاجم قرار دارند. فعالیتهای کشاورزی نقش بزرگی در ورود این گونهها داشته است و بخش زیادی از آنها در زمینهای زراعی دیده میشوند. در زمینهای زراعی کشت شده، یشترین تعداد گیاهان بیگانه مربوط به محصولات تابستانهای مانند ذرت، برنج و سویا است. همچنین توزیع جغرافیای این گونهها نشان دهنده تراکم بالای آنها در ناحیه اکولوژیکی-کشاورزی کاسپین و سپس ناحیه مرکزی می باشد. دلیل اصلی تجمع بالای گونههای بیگانه، به شرایط اقلیمی مناسب در ناحیه کاسپسن و تراکم بالایی جمعیت در ناحیه مرکزی برمیگردد. سیستمهای ارزیابی متنوعی برای ارزیابی گیاهان بیگانه بکار رفته است، خروجیهای آنها نقش گیاهانی مانند سنبل آبی (Pontederia crassipes)، عرعر (Ailanthus altissima)، آمبروزیای چند ساله (Ambrosia psilostachy)، علف ارزنی (Rottboellia cochinchinensis)، سگواش آبزی (Paspalum distichum) و چمن جنگلی (Microstegium vimineum) را در اثرگذاری منفی بر جنبه-های محیط زیست پررنگ کرد. براساس سیستم ارزیابی EICAT، حدود 30 درصد گیاهان بومی شده در محدوده پرخطر قرار گرفتند. با توجه به مسیر اصلی ورود گونههای بیگانه (اهداف کشت و کار)، به نظر میرسد ممنوعیتهای تجاری یا قرنطینهای موثرترین گزینه برای کاهش خطر ورود این گیاهان میباشد. |
| کلیدواژه ها |
| پرخطر، تنوع زیستی، ناحیه کاسپین، مسیرهای ورود |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
